Home Over mij Instrument Muziek Bands Lessen Foto's Links Contact Humor

Voorbeelden

Inleiding
Op deze pagina vind je verschillende filmpjes van mensen die Ierse of Schotse folk spelen op piano-accordeon. Het eerste deel van deze pagina bestaat uit een aantal filmpjes die ik zelf heb opgenomen, met commentaar van mij erbij. Zo weet je een beetje waar je op moet letten. In eerste instantie lijkt Ierse muziek niet z� lastig als je al een tijd een instrument bespeelt, maar voordat je de muziek echt Iers kunt laten klinken, ben je jaren verder. Vooral de accenten, zowel de manier waarop deze gespeeld worden als de plaats waar ze worden gelegd, onderscheidt Ierse en Schotse van andere soorten (volks)muziek. Heb je dat een beetje onder de knie, dan begint het verfijnen van technieken, waarmee je tot in de eeuwigheid door kunt blijven gaan. Na de voorbeelden die door mijzelf zijn opgenomen, volgt een lijst met filmpjes die ik aanraad eens te bekijken, om inspiratie op te doen ;-)

UPDATE februari 2014
Onderstaande filmpjes plus uitleg zijn nog steeds erg handig voor een kennismaking met Ierse/Schotse traditionele muziek, maar dateren wel uit 2008. Ik blijf echter filmpjes op YouTube plaatsen, dus bekijk voor de nieuwste filmpjes (zowel solo als in groepsverband) mijn YouTube-kanaal.

Reels: Killarney Boys of Pleasure & Limestone Rock
Het eerste filmpje van mijzelf dat ik wil laten zien is die van twee reels: The Killarney Boys of Pleasure (in Em) en Limestone Rock (in G/Em). Wat ik probeer te laten zien hier, is ten eerste dat er reels zijn van verschillende lengte. De eerste, bestaat uit het normal schema: A-A-B-B (32 maten). De tweede daarentegen, is de helft korter, omdat de afzonderlijke delen niet worden herhaald: A-B (16 maten). Ten tweede verschillen de beide reels in het gebruik van toonsoort. De eerste staat het hele stuk door in Em (of Edor), terwijl de tweede begint in G en halverwege bij het B-deel overgaat naar Em. Omdat de delen ook nog eens niet herhaald worden, heeft dit een erg afwisselend effect. Ten slotte verschillen de tunes van elkaar doordat de eerste veel meer 'afstand' aflegt. Hiermee bedoel ik dat je met hand steeds van onder naar boven moet springen om de juiste noten te pakken. Vingervlugheid, goede vingerspreiding/-zetting en goed kunnen mikken, zijn bij dit nummer van groot belang. Dit heb je overigens vaak nodig bij piano-accordeon. Bij een trekzak zitten de knopjes veel dichter bij elkaar (en kan je vaak twee tonen spelen met 1 knop), waardoor je niet zo hoeft te 'springen' met je hand.

><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><

Reel: Jean's Reel van Bobby MacLeod
In tegenstelling tot de vorige twee is dit een Schotse reel, geschreven door Bobby MacLeod, een Schotse chromatische knop-accordeonist die overleed in 1991. Deze tune wordt ook gespeeld door Phil Cunningham in ��n van de filmpjes waar verderop op deze pagina een link naar verwijst. Het leuke aan deze tune, is dat hij echt typisch Schots is. Vaak staan deze tunes in majeur en zitten er een hoop ritmische truucjes in. Dit is iets dat afkomstig is van de Highland Pipes. Wat leuk is om op te letten zoals ik hem hier speel, is de manier waarop ik hem begeleid met mijn linkerhand. Ik begin rustig met wat ritmisch grondbassen te pakken en later ga ik meer akkoordbassen spelen, maar ik maak het (naar mijn bescheiden mening althans) niet te vol. De nadruk moet op de melodie liggen, en die is al druk genoeg ;-)

><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><

Jigs: Rosemary Lane & Paddy Fahy's
Dit zijn twee jigs. Naast de reel, is de jig de meest voorkomende dans in de Ierse en Schotse folk. Jigs zijn over het algemeen niet zo ingewikkeld te spelen. Ten eerste is het 'aantal nootjes per seconde' meestal iets minder dan bij reels. Ten tweede is de melodie ook vaak iets minder complex dan bij reels. Op dit tweede punt wijken de hier ingespeelde jigs echter wel af. De melodie van deze reels zijn behoorlijk complex. Ze zijn dan ook geschreven in een periode waarin de Ierse muziek zich wat meer aan het ontwikkelen was. Zo is de tweede jig geschreven door Paddy Fahy (vandaar die titel), een fiddler geboren in 1926, die heel veel mooie en vaak ook wat complexe tunes heeft geschreven. Hij gaf zijn tunes nooit echte namen, waardoor er zo'n 60 tunes van allerlei verschillende typen rondzwerven onder de naam Paddy Fah(e)y's.

><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><

Jigs: Pipe on the Hob #1 & #2
Dit zijn twee jigs die bekend staan onder dezelfde titel. Er is vaker verwarring over de titels van tunes. Soms hebben tunes meerdere titels en soms komt er dus ook overlap van titels voor. Voor mezelf noem ik een titel de 'juiste' op het moment dat ik hem onder die naam op internet kan vinden. Dat betekent dat in elk geval een aanzienlijk deel andere muzikanten de tune ook wel onder die naam zullen kennen. Deze twee jigs zijn typische uillean pipertunes, oftewel tunes die geliefd zijn onder Ierse doedelzakspelers. Met name bij de eerste tune kan je horen dat deze in een 'mixolidische' toonladder staat. Het karakteristieke aan deze toonladders, is dat er een 'drone' onder kan klinken, oftewel een lang aangehouden bastoon, iets dat typisch is voor pipermuziek. Op een instrument waar je meerdere bastonen op kunt spelen, zoals een accordeon, worden bij dit soort tunes het grondakkoord gebruikt (bij deze eerste jig is dat de D), plus het akkoord een hele toon daaronder (in dit geval dus de C). Als afwisseling gebruik ik ook nog een A mineur.

><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><

Slipjigs: A Fig For a Kiss & The Cock and the Hen
Het verschil tussen slipjigs en jigs (zoals in vorige twee filmpjes zijn te horen) is dat jigs steeds in twee groepjes van drie achtste noten staan (in 6/8 maatsoort) en slipjigs in drie groepjes van drie achtste noten (in 9/8 maatsoort). Hierdoor krijg je bij slipjigs het gevoel dat het een soort wals is (3/4 maatsoort). Je kunt ze dan ook het beste tellen als 1,2,3 (niet te snel). Soms is het verschil tussen slipjig en een jig binnen de melodie heel subtiel. Toch merk je meteen dat er iets niet klopt als je een slipjig hoort, maar je probeert het mee te tikken of te tellen alsof het een jig is. Dan raak je helemaal in de war ;-). De tweede slipjig vind ik persoonlijk erg leuk, omdat de titel zo goed bij de melodie past. Door de lage, herhalende nootje afgewisseld met hoge uithalen, is het net alsof je een kip enthousiast hoort tokken.

><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><

Hornpipes: The Peacock's Feather & Bantry Bay
De hornpipes vormen een interessante categorie tunes. Ze staan net als reels in 4/4 maatsoort, maar worden langzamer gespeeld en bestaan geheel uit 'hop-figuren' (de notatie voor zo'n figuur is een achtste noot met stip, gevolgd door een zestiende noot). Hornpipes kunnen erg mooi zijn, maar de meeste hornpipes hebben een wat oubollige bijsmaak (naar mijn bescheiden mening). Bij de Nederlandse vertaling proef je deze bijsmaak nog beter: 'horlepiep'. Toch zijn er ook erg mooie hornpipes, die iets minder 'klompedanserig' overkomen. Met name de eerste van deze twee vind ik hier een erg mooi voorbeeld van. Ook de tweede is nog goed te doen, maar je merkt dat deze al een iets hoger 'inhaak-gehalte' krijgt. Het is persoonlijk niet mijn lievelingssoort tunes, maar er zitten echt hele leuke bij.

><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><

Polkas: The Maid of Ardagh & The Cobbler
Overal in de westerse volksmuziek kom je deze tegen en zo ook in de Keltische: de polka. Met name in de Co. Kerry komt deze tunesoort voor, samen met de slide. De melodietjes zijn een stuk minder complex dan die van reels, jigs en hornpipes. Dat betekent niet dat polkas niet leuk kunnen zijn om te spelen (of te horen) maar het is van de meeste mensen niet de favoriete tunesoort. Ook omdat ze gezien worden als een beetje 'beginners'-tunes. Vaak als mensen beginnen met Ierse muziek spelen op bijvoorbeeld tin whistle, dan komen de eerste polkas al snel aan bod. De twee polkas die ik hier speel zijn niet zo simpel, met name door de ornamentatie die ik erin aanbreng. Ook hebben ze in deze volgorde een leuke akkoord-progressie (D/A-Bm).

><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><

Jig & reels: The Lark in the Morning, The Maid Behind the Bar & Joe Cooley's
Ook het maken van combinaties van tunesoorten in 1 set is een mogelijkheid. Deze set bestaat uit 1 (vierdelige) jig en twee reels. De overgang van een jig naar een reel, zorgt voor een versnelling. Dit komt omdat je van drie noten per 'stamp' (bij de jig) gaat naar vier noten per stamp (bij de reel). Wil je dus in hetzelfde tempo door blijven spelen, dan moet je 1/3 sneller spelen. Wat je ook kunt doen is een beetje vertragen bij de overgang, want soms gaan de reels door de versnelling iets t� snel. Deze tunes speel ik al heel lang, dus ik kan ze op een behoorlijk tempo bijhouden. Bij de Maid Behind the Bar probeer ik ook enkele variaties uit in het A-deel. Dit soort setjes zijn altijd erg leuk. Allerlei andere combinaties zijn ook mogelijk. Van een hornpipe in een reel gaan is bijvoorbeeld ook leuk. Wel is het aan te raden om van langzaam naar snel te gaan, voor het opzwepende effect.

><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><

Extra voorbeelden op Youtube

Ierse piano-accordeonisten
- Alan Kelly Website
- Alan Kelly YouTube
- Gerry Murray YouTube
- Gerry Murray YouTube
- Gerry Murray YouTube

Filmpjes op Comhaltas van Ierse piano-accordeonisten
- Deirdre Reilly YouTube
- Martin Power YouTube
- Dean Warner YouTube
- Kelly Winter YouTube
- Jimmy Keane YouTube

"Ierse" piano-accordeonisten uit Engeland
- Karen Tweed Myspace
- Karen Tweed YouTube
- Murray Grainger YouTube
- Leeds C�il� Band YouTube
- Eddy Jay YouTube
- Eddy Jay YouTube
- Eddy Jay YouTube

Schotse piano-accordeonisten
- Phil Cunningham Website
- Phil Cunningham YouTube

Extra: Sharon Shannon => combinatie van trekzak en piano-accordeon
- Sharon Shannon Youtube
- Sharon Shannon Youtube